Po 13 lutego 2025 r. można było przeczytać dwie sprzeczne wiadomości: że TSUE ukrócił sankcję kredytu darmowego i że ją potwierdził. Obie opierały się na tym samym wyroku, tylko na innych jego fragmentach.
Na co dzień analizuję umowy kredytów konsumenckich i prowadzę sprawy, w których klienci korzystają z uprawnienia, jakim jest sankcja kredytu darmowego. W tym artykule wyjaśniam: co naprawdę rozstrzygnął wyrok C-472/23, co dodał wyrok C-744/24 z kwietnia 2026 r., jak Sąd Najwyższy ułożył to w wyroku z lipca 2026 r., co zrobiły banki i co to wszystko znaczy dla Twojej umowy.
Czego dotyczyła sprawa C-472/23?
Najpierw tło. Bez niego łatwo przeczytać wyrok wybiórczo.
Kto pytał Trybunał i o co?
Pytania zadał Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w sporze spółki Lexitor, która nabyła roszczenie konsumenta, z Alior Bankiem. Konsument złożył oświadczenie o SKD z dwóch powodów. Po pierwsze, RRSO w umowie była zawyżona, bo bank naliczał odsetki także od skredytowanych kosztów. Po drugie, umowa pozwalała zmieniać opłaty z powodów, których konsument nie mógł sprawdzić, np. zmiany płacy minimalnej czy wskaźników GUS.
Sąd zapytał Trybunał o trzy rzeczy: czy zawyżona RRSO to naruszenie obowiązku informacyjnego, czy niejasne warunki zmiany opłat to naruszenie i czy polska sankcja, zawsze taka sama bez względu na wagę błędu, jest zgodna z prawem Unii.
Sankcja kredytu darmowego po wyroku TSUE: co Trybunał rozstrzygnął?
Poniżej trzy tezy wyroku z 13 lutego 2025 r. Każdą tłumaczę na język Twojej umowy.
Czy polska sankcja jest zgodna z prawem Unii?
Tak. Trybunał orzekł, że art. 23 dyrektywy 2008/48 nie sprzeciwia się jednolitej sankcji polegającej na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od wagi naruszenia, „o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania”.
W praktyce: SKD przetrwała. Ale Trybunał dodał filtr. Sąd sprawdza, czy błąd w umowie mógł realnie utrudnić Ci ocenę, na co się zgadzasz. Błąd czysto techniczny, bez znaczenia dla Twojej decyzji, nie wystarczy.
Czy zawyżona RRSO to zawsze naruszenie?
Nie. Trybunał uznał, że wskazanie RRSO, która okazuje się zawyżona tylko dlatego, że niektóre warunki umowy zostały później uznane za nieuczciwe, nie stanowi samo w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego. RRSO liczy się w dniu zawarcia umowy, przy założeniu, że umowa będzie wykonywana tak, jak ją zapisano.
W praktyce banki uznały to za swoje zwycięstwo. Uważam, że przedwcześnie. Ta teza dotyczy RRSO zawyżonej przez klauzulę abuzywną. Nie przesądza, czy bank w ogóle mógł naliczać odsetki od kosztów. Tę kwestię Trybunał rozstrzygnął ponad rok później.
Czy niejasne warunki zmiany opłat to naruszenie?
Tak, jeżeli przeciętny konsument nie może sprawdzić ani tego, czy zaszła okoliczność uzasadniająca zmianę, ani jak wpłynie ona na opłaty. Trybunał orzekł, że takie postanowienie narusza obowiązek informacyjny, o ile może podważyć możliwość oceny zakresu zobowiązania. Ocena należy do sądu krajowego.
W praktyce to jeden z najmocniejszych argumentów w sprawach SKD. Wiele umów kredytów gotówkowych zawiera katalog kilkunastu przesłanek zmiany opłat, których klient nie jest w stanie zweryfikować.
Co zmienił wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r.?
Wyrok C-472/23 zostawił otwarte pytanie o odsetki od skredytowanych kosztów. Odpowiedź przyszła w sprawie C-744/24.
O co pytał sąd we Włodawie?
Sąd Rejonowy we Włodawie rozpoznawał sprawę konsumenta przeciwko Bankowi Pekao. Część kwoty kredytu przeznaczono na składkę ubezpieczeniową, a bank naliczał odsetki także od niej. Sąd zapytał, czy taka praktyka jest zgodna z dyrektywą o kredycie konsumenckim.
Co odpowiedział Trybunał?
Nie jest zgodna. Trybunał przypomniał, że „całkowita kwota kredytu” i „całkowity koszt kredytu” wykluczają się wzajemnie. Całkowita kwota kredytu nie może obejmować kwot przeznaczonych na koszty, np. ubezpieczenia czy opłat. Stopa oprocentowania dotyczy wypłaconej kwoty kredytu, więc bank nie może stosować jej do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów, które nie zostały Ci faktycznie wypłacone.
Trybunał dodał, że bank może te koszty sobie zrekompensować, np. przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie. Musi to jednak zrobić jawnie, tak by konsument mógł porównać oferty.
Czy wyrok C-744/24 dotyczy tylko prowizji?
Nie. W sprawie z Włodawy chodziło akurat o składkę ubezpieczeniową doliczoną do kredytu. Trybunał mówi szerzej o wszelkich kwotach przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, które nie zostały wypłacone konsumentowi. W praktyce obejmuje to prowizję, opłatę przygotowawczą i składkę, jeśli bank doliczył je do kwoty kredytu i naliczał od nich odsetki. Dla Ciebie liczy się więc nie nazwa kosztu, tylko to, czy bank go oprocentował.
Czy C-744/24 oznacza automatyczną SKD?
Nie. Trybunał orzekł o odsetkach, a nie o sankcji. O tym, czy konkretna umowa daje prawo do SKD, rozstrzyga polski sąd na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Wyrok daje jednak mocny argument. Jeżeli bank liczył odsetki od zawyżonej podstawy, to zawyżony był też całkowity koszt kredytu, całkowita kwota do zapłaty i RRSO. A te informacje są objęte sankcją (art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy).
Czy wyrok działa tylko od 23 kwietnia 2026 r.?
Nie. Wyrok prejudycjalny wyjaśnia, jak należało rozumieć przepis od chwili jego wejścia w życie. Trybunał nie ograniczył skutków wyroku w czasie. Odsetki od skredytowanych kosztów były więc nienależne od pierwszej raty, a nie od dnia wyroku.
Nie wiesz, czy Twój bank liczył odsetki od prowizji? Prześlij umowę do bezpłatnej analizy w 48 godzin. Sprawdzimy to za Ciebie. Telefon: +48 605 622 598, WhatsApp.
Jak orzeka Sąd Najwyższy po wyrokach TSUE?
Przez cały 2025 rok czekaliśmy na uchwałę SN. Zamiast niej przyszedł wyrok w indywidualnej sprawie, ale z bardzo szerokim uzasadnieniem.
Co stało się z uchwałą w sprawie III CZP 15/25?
Nie zapadła. Sąd Najwyższy miał odpowiedzieć na kilka pytań o SKD, ale postanowieniem z 30 lipca 2025 r. zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięć TSUE. Postanowieniem z 23 września 2025 r. zawiesił też drugą sprawę, III CZP 3/25, która dotyczy m.in. rozumienia „wykonania umowy” przy rocznym terminie na sankcję.
Co orzekł SN w wyroku z 8 lipca 2026 r.?
W sprawie II CSKP 89/26 sąd II instancji oddalił powództwo konsumenta, a Sąd Najwyższy ten wyrok uchylił. Uzasadnienie porządkuje kilka spornych kwestii:
- do zastosowania sankcji wystarcza jedno naruszenie ustawy,
- odsetki mogą być naliczane wyłącznie od całkowitej kwoty kredytu, koszty kredytu nie mogą być oprocentowane,
- RRSO musi odpowiadać rzeczywistemu zobowiązaniu, więc musi być wyliczona na prawidłowych danych,
- warunki zmiany opłat i prowizji muszą pozwalać konsumentowi samodzielnie sprawdzić, czy zmiana jest uzasadniona,
- harmonogram powinien pokazywać, jaka część raty to kapitał, odsetki i inne koszty, a nie chować prowizję w części kapitałowej,
- informacja o odstąpieniu od umowy musi obejmować wszystkie jego skutki finansowe.
SN podkreślił też, że prawidłowość informacji ocenia się obiektywnie. Nie ma znaczenia, czy Ty uznałeś zapisy za zrozumiałe. Liczy się, czy były zgodne z prawem.
Czy wyrok II CSKP 89/26 wiąże inne sądy?
Nie formalnie. To wyrok w jednej sprawie, a nie uchwała. W mojej ocenie jego znaczenie jest jednak ogromne, bo to pierwsza tak kompleksowa wypowiedź SN o przesłankach sankcji, zgodna z kierunkiem wyznaczonym przez TSUE. Sądy niższych instancji dostały czytelną mapę.
TSUE i Sąd Najwyższy: co mówi który wyrok?
Trzy orzeczenia, trzy różne pytania. Poniżej zestawienie, które warto mieć pod ręką, gdy bank odpowiada na Twoje oświadczenie.
| Orzeczenie | Co rozstrzyga | Co to znaczy dla Ciebie |
|---|---|---|
| TSUE C-472/23 (13.02.2025) | Jednolita sankcja jest zgodna z prawem Unii, jeśli naruszenie może podważyć ocenę zobowiązania; niejasne warunki zmiany opłat mogą być naruszeniem | SKD zostaje, ale liczą się błędy istotne dla Ciebie |
| TSUE C-744/24 (23.04.2026) | Bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu, których Ci nie wypłacił | Odsetki od skredytowanej prowizji i ubezpieczenia były nienależne |
| SN II CSKP 89/26 (8.07.2026) | Wystarcza jedno naruszenie; koszty nie mogą być oprocentowane; RRSO, harmonogram i warunki zmiany opłat muszą być prawidłowe | Polski sąd dostał czytelną mapę oceny umowy |
Jak sprawdzić, czy Twój bank liczył odsetki od prowizji?
Nie potrzebujesz kalkulatora, żeby zrobić pierwszy test. Wystarczą dwa dokumenty.
Jaki jest najprostszy test?
Porównaj dwie kwoty. Pierwsza to kwota, która wpłynęła na Twoje konto w dniu wypłaty kredytu. Druga to kwota, od której według umowy i harmonogramu bank liczył odsetki. Jeżeli druga jest wyższa o prowizję, opłatę albo składkę, Twoja umowa należy do grupy, której dotyczy wyrok C-744/24.
Gdzie szukać tych kwot?
W umowie zwykle znajdziesz dwa pojęcia: „kwota kredytu” albo „kwota udzielonego kredytu” oraz „całkowita kwota kredytu”. Różnica między nimi to najczęściej koszty doliczone do kredytu. Potwierdzi to wyciąg z rachunku z dnia wypłaty i harmonogram, w którym część kapitałowa rat sumuje się do wyższej kwoty niż ta, którą dostałeś.
Co zrobić, gdy test wyjdzie pozytywnie?
Nie ograniczaj się do żądania zwrotu odsetek od prowizji. Taki błąd rzadko występuje sam. W umowach z tej grupy często spotykamy też niejasne warunki zmiany opłat, niepełne pouczenie o odstąpieniu albo RRSO bez założeń. Dopiero pełna analiza pokazuje, czy masz podstawę do sankcji.
Co wyroki TSUE oznaczają dla Twojej umowy? Trzy sytuacje
Te same wyroki działają inaczej w zależności od tego, na jakim etapie jest Twój kredyt.
Kredyt w trakcie spłaty
Masz najwięcej możliwości. Jeżeli umowa ma naruszenia, skuteczna SKD daje zwrot zapłaconych odsetek i kosztów oraz obniżenie kolejnych rat do samego kapitału. Zwrot odsetek od prowizji, który zapowiadają banki, jest tu tylko drobną częścią tego, o co możesz walczyć.
Kredyt spłacony w ciągu ostatniego roku
Masz prawo do SKD, ale zegar już tyka. Bankowe programy zwrotów dotyczą przede wszystkim umów aktywnych w dniu wyroku, więc spłacony kredyt często w ogóle nimi nie jest objęty. Liczy się szybka analiza i doręczenie oświadczenia przed upływem roku.
Kredyt spłacony dawno temu
Sankcja wygasła. Wyrok C-744/24 może jednak otworzyć inną drogę: żądanie zwrotu odsetek naliczonych od skredytowanych kosztów jako świadczenia nienależnego. To zwykle mniejsze kwoty niż przy SKD, ale warto je sprawdzić.
Jak banki zareagowały na wyrok C-744/24?
Tu warto znać fakty, bo od nich zależy Twoja decyzja.
Czy banki zwracają pieniądze?
Częściowo. 15 września 2026 r. Związek Banków Polskich opublikował stanowisko, w którym uznał za zasadne zaprzestanie naliczania odsetek od skredytowanych kosztów oraz zwrot odsetek pobranych po wyroku TSUE w umowach aktywnych w dniu wyroku. Szczegóły ma ustalać każdy bank osobno.
Czy to zamyka temat SKD?
Nie. Stanowisko sektora obejmuje tylko odsetki od kosztów i tylko od daty wyroku. Nie obejmuje sankcji kredytu darmowego. Bank, który zwraca Ci kilkaset złotych, nie rozlicza się z tego, co przewiduje art. 45 ustawy: z wszystkich odsetek i kosztów kredytu.
W praktyce zwrot od banku warto przyjąć. Nie podpisuj natomiast porozumienia, w którym zrzekasz się dalszych roszczeń, zanim ktoś przeanalizuje Twoją umowę.
Jakie sprawy SKD czekają jeszcze w TSUE?
Orzecznictwo wciąż się kształtuje. Polskie sądy skierowały do Trybunału kolejne pytania:
- C-831/24 (Sąd Rejonowy w Białymstoku): m.in. czy sankcja obejmuje także informacje formalnie podane w umowie, ale niepełne lub błędne, oraz odsetki od skredytowanej prowizji i ubezpieczenia,
- C-684/25 (Sąd Rejonowy w Brodnicy): m.in. proporcjonalność sankcji przy niejasnych warunkach zmiany opłat,
- C-763/25 (Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli): m.in. cesja roszczeń z SKD i to, czy roczny termin można liczyć od wypłaty kredytu,
- C-828/25 (Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim): m.in. początek rocznego terminu i sposób liczenia RRSO.
Te sprawy mogą doprecyzować zasady. Nie zmieniają jednego: roczny termin z art. 45 ust. 5 biegnie niezależnie od nich. Czekanie na kolejne wyroki bywa najdroższą decyzją w całej sprawie.
Czy sankcja kredytu darmowego zniknie z przepisów?
To pytanie słyszę coraz częściej. Oto, co wiadomo na koniec września 2026 r.
Co z nową ustawą o kredycie konsumenckim?
Polska musi wdrożyć nową dyrektywę o kredycie konsumenckim (2023/2225), której przepisy mają być stosowane od 20 listopada 2026 r. Projekt przygotowany przez UOKiK (UC82) został wycofany. Nad nowym projektem pracuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Według wypowiedzi przedstawicieli resortu, cytowanych przez media, nowe przepisy mają wejść w życie przed końcem obecnej kadencji Sejmu, a więc nie w 2026 r. Oficjalnego tekstu projektu na dziś nie ma.
Co to znaczy dla Ciebie?
Dziś obowiązuje art. 45 obecnej ustawy i to on decyduje o Twojej umowie. Nowe przepisy, gdy powstaną, dotyczyć będą przede wszystkim umów przyszłych. Jak potraktują umowy zawarte wcześniej, nie wiadomo, bo projektu jeszcze nie opublikowano. Dlatego nie radzę czekać. Jeżeli Twoja umowa ma naruszenia, dziś masz pewną podstawę prawną i znany termin.
SKD po wyroku TSUE: kiedy warto działać, a kiedy odpuścić?
Wyroki TSUE i SN pomagają, ale nie zastępują analizy konkretnej umowy.
Kiedy warto działać teraz?
- Bank doliczył do kredytu prowizję lub ubezpieczenie i liczył od nich odsetki.
- Umowa pozwala zmieniać opłaty z powodów, których nie da się sprawdzić.
- Kredyt spłacasz albo spłaciłeś go mniej niż rok temu.
- Dostałeś od banku zwrot „odsetek od prowizji” i chcesz wiedzieć, ile jest warta cała umowa.
Kiedy lepiej odpuścić?
- Minął rok od spłaty. Żaden wyrok TSUE tego nie odwróci.
- Jedynym zarzutem jest RRSO zawyżona przez klauzulę uznaną później za abuzywną. Po C-472/23 sam taki zarzut to słaba podstawa.
- Umowa jest poprawna. Wtedy mówię to wprost i nie namawiam Cię na proces.
Sankcja kredytu darmowego po wyroku TSUE: jak mogę Ci pomóc?
Analizuję Twoją umowę przez pryzmat wszystkich trzech wyroków: C-472/23, C-744/24 i II CSKP 89/26. Sprawdzam podstawę oprocentowania, RRSO i jej założenia, zapisy o zmianie opłat, harmonogram i pouczenie o odstąpieniu. W 48 godzin wiesz, czy i ile możesz odzyskać.
Jeżeli decydujesz się działać, przygotowujemy oświadczenie o SKD oparte na konkretnych naruszeniach, prowadzimy korespondencję z bankiem, a gdy bank odmawia, składamy pozew w sądzie Twojego miejsca zamieszkania. Prowadzimy sprawy z całej Polski, zdalnie. Wynagrodzenie przedstawiamy na piśmie po analizie umowy.
Skuteczny adwokat w sprawie SKD to nie ten, kto obiecuje wynik, tylko ten, kto zna aktualne orzecznictwo i buduje sprawę na dokumentach. Zacznij od bezpłatnej analizy umowy w 48 h. Możesz też zadzwonić: +48 605 622 598 albo napisać na WhatsApp.
Podstawy SKD, od definicji po wyliczenie korzyści, opisuję w artykule sankcja kredytu darmowego 2026: co to jest i ile można odzyskać. Jeśli spłaciłeś kredyt, przeczytaj też, jak liczyć termin na SKD po spłacie kredytu.
Sankcja kredytu darmowego po wyroku TSUE: najczęściej zadawane pytania FAQ
Czy wyrok TSUE C-472/23 osłabił SKD?
Nie. Trybunał potwierdził, że jednolita sankcja jest zgodna z prawem Unii. Dodał warunek: naruszenie musi móc podważyć Twoją ocenę zakresu zobowiązania.
Czy po wyroku C-744/24 bank musi mi oddać wszystkie odsetki?
Nie automatycznie. Wyrok zakazuje odsetek od skredytowanych kosztów. Zwrot wszystkich odsetek i kosztów daje dopiero skuteczna sankcja kredytu darmowego.
Jakie mam szanse po wyrokach TSUE i SN?
Wyższe niż przed nimi, jeśli umowa ma naruszenia, które te wyroki opisują. Nie gwarantujemy wyniku, bo sąd ocenia każdą umowę osobno, ale po analizie mówię Ci wprost, jak mocne są Twoje argumenty.
Czy wyrok TSUE działa wstecz?
Tak. Wyrok prejudycjalny wyjaśnia przepis od dnia jego wejścia w życie, a Trybunał nie ograniczył jego skutków w czasie.
Czy Sąd Najwyższy podjął uchwałę w sprawie SKD?
Nie. Sprawy III CZP 15/25 i III CZP 3/25 są zawieszone do czasu wyroków TSUE. SN wypowiedział się natomiast szeroko w wyroku z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26.
Czy warto czekać na kolejne wyroki TSUE?
Nie. Roczny termin z art. 45 ust. 5 biegnie niezależnie od spraw w Trybunale. Po jego upływie żaden wyrok nie przywróci Ci prawa do sankcji.
Bank oddał mi odsetki od prowizji. Czy mogę jeszcze złożyć SKD?
Tak, jeżeli nie minął rok od wykonania umowy i nie zrzekłeś się roszczeń. Sam przelew nie zamyka sprawy.
Czy SKD zniknie z polskiego prawa?
Na dziś nie. Obowiązuje art. 45 obecnej ustawy, a projekt nowej ustawy nie został jeszcze opublikowany.
Czy wyroki TSUE dotyczą też firm pożyczkowych?
Tak. Dyrektywa i ustawa o kredycie konsumenckim obejmują wszystkich kredytodawców, nie tylko banki.